Search

Đời sống kinh tế - xã hội của cư dân tiền sử - sơ sử Bình Phước

Là một vùng có điều kiện tự nhiên khá thuận lợi cùng với khí hậu ôn hòa, nơi có nhiều vùng đồi đất đỏ bazan màu mỡ, nguồn nước dồi dào cùng hệ thực vật xanh tốt, động vật đa dạng, phong phú cho nên từ thời xa xưa, Bình Phước đã là nơi sinh tụ, phát triển kinh tế và văn hóa của cộng đồng cư dân cổ. Những di tích, đã được phát hiện, thám sát, khai quật và nghiên cứu cho thấy các dấu vết hay chứng cứ thuyết phục về sinh hoạt của cộng đồng cư dân cổ. Những sưu tập di vật, hiện vật thu được bằng đá, gốm cùng diễn biến các địa tầng văn hóa tại các di tích khảo cổ học này cũng cho thấy sự hiện diện của một tổ chức xã hội chặt chẽ, có cuộc sống lao động, sinh hoạt vật chất và tinh thần phong phú.

Ngoài việc lựa chọn những khu vực có điều kiện tự nhiên thuận tiện cho cuộc sống, sinh hoạt của mình, cư dân cổ Bình Phước còn có những hình thức tổ chức xã hội độc đáo. Đó là cách sống tập trung thành những “làng” quần cư lâu dài, xây dựng cả hệ thống phòng thủ để bảo vệ cộng đồng với những con hào sâu, rộng. Đó là những di tích đất đắp hình tròn còn tồn tại đến ngày nay, mặc dù đã trải qua hàng ngàn năm trong điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên, nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng khi có “ngoại xâm”, phòng chống lũ, hay chống thú dữ...

Cùng với việc yên ổn chỗ ở bằng việc định cư lâu dài (thể hiện qua các tầng văn hóa dày), cư dân Bình Phước đã tiến hành các hoạt động kinh tế để duy trì cuộc sống cộng đồng. Khu vực xung quanh các di tích cư trú ở Bình Phước có đầy đủ các điều kiện và yếu tố cần thiết để có thể canh tác nông nghiệp và chăn nuôi như đất rẫy, vùng đất đồi bằng phẳng, có những con sông, con suối và nguồn nước. Bộ công cụ lao động sản xuất bằng đá phổ biến trong các di tích khảo cổ học - dù lớn hay nhỏ tại nhiều địa bàn trong tỉnh - là những minh chứng rõ nét và có sức thuyết phục mạnh mẽ về sự tồn tại của một nền kinh tế nông nghiệp mang đặc trưng của khu vực Đông Nam Bộ. Đó là hình thức canh tác lúa nương và trồng tỉa rau, củ quả có bột và nhiều loại hoa màu khácbằng phương pháp làm nương đốt rẫy nguyên thủy. Họ sử dụng rìu, bôn, cuốc và lửa để khai thác và cải tạo đất đai nương rẫy; sử dụng dao hái, dao cắt để thu hoạch nông sản. Bên cạnh đó, họ còn khai thác, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có của thiên nhiên ở rừng núi, sông suối thông qua việc hái lượm rau quả, đánh bắt cá tôm, v.v..

Cư dân cổ Bình Phước không đơn thuần chỉ làm kinh tế nông nghiệp mà còn là những người thợ thủ công khá lành nghề. Họ gia công đồ đá, chế tạo đồ gốm, xe sợi, dệt vải một cách thành thạo, có thể không thua kém gì các cộng đồng lân cận ở Đồng Nai, Bình Dương, Lâm Đồng, hay vùng Đông Bắc Campuchia bởi sự tinh tế, đẹp về hình dáng, hoa văn và kỹ thuật tạo tác điêu luyện. Sự hiện diện của những mảnh tước, những phế liệu, phác vật đá đang được gia công, chế tác dang dở tại chỗ đã minh chứng cho sự tồn tại của những xưởng chế tác thủ công đá ngay tại nơi sinh sống.

Những người thợ thủ công Bình Phước xưa kia đã biết khai thác nguyên liệu đá như đá cuội, đá bazan tại chỗ rồi tiến hành gia công, chế tác rất nhiều loại hình công cụ đá với những công dụng và chức năng khác nhau. Hàng trăm chiếc rìu đá thuộc loại tứ giác, rìu có vai, bôn có hay không vai, dao, hái, đục, bàn mài… thu thập được (nói chung là các di vật đá dùng cho nông nghiệp có niên đại cách ngày nay hàng ngàn năm) đã phục vụ đắc lực cho hoạt động kinh tế nông nghiệp.

Ngoài việc chế tác công cụ đá, cư dân cổ Bình Phước còn là những người thợ gốm với trình độ tay nghề cao, tạo ra nhiều sản phẩm mộc mạc, bình dị với chức năng chủ yếu phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày như đồ đựng, đun nấu. Họ đã biết sử dụng nguyên liệu đất tại chỗ, biết pha trộn với nhiều loại đất, bã thực vật, cát, vỏ nhuyễn thể,… tạo ra những sản phẩm chắc chắn, bền, có kiểu dáng đẹp, hoa văn đa dạng, phong phú. Độ nung của gốm tại các di tích ở Bình Phước tương đối cao, chứng tỏ rằng cư dân đã làm chủ được kỹ thuật sản xuất gốm và đã tạo ra rất nhiểu sản phẩm phục vụ cho cộng đồng. Sự xuất hiện dọi xe chỉ bằng đất nung là minh chứng cho thấy sự tồn tại của một nghề dệt truyền thống bên cạnh nghề chế tác đá và chế tạo đồ gốm. Thông thường, những nghề thủ công kể trên là một phần không thể thiếu và được tiến hành song song trong quá trình hoạt động kinh tế nông nghiệp (gồm trồng trọt và chăn nuôi) giữ vai trò phụ trợ, phục vụ trực tiếp hay gián tiếp cho nghề nông.

Cuộc sống sinh hoạt văn hóa, tinh thần của cư dân tiền sử, sơ sử Bình Phước cũng khá đa dạng và phong phú. Với cuộc sống kinh tế nông nghiệp định cư lâu dài, rất có thể cư dân cổ Bình Phước đã có những tín ngưỡng gắn với nông nghiệp như những nghi thức tế lễ cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Sự hiện diện của những loại hình hiện vật như đàn đá, trống đồng cho thấy cư dân cổ nơi đây có khả năng sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cao. Trong những lúc tế lễ trời đất, thần linh, những khi đuổi đánh kẻ xâm phạm lãnh địa, trong khi đi săn hay trong những dịp lễ hội, khi vui chơi quây quần ca hát, nhảy múa bên nhau mừng chiến thắng…, âm thanh của tiếng trống đồng trầm bổng, tiếng trong thanh của đàn đá luôn vang lên trong đời sống cộng đồng. Sinh hoạt vật chất - tinh thần vừa phong phú, đa dạng, vừa mang đậm nét chất phác, bình dị đặc trưng của cư dân lúa nước.

Như vậy có thể thấy từ hàng ngàn năm trước, khi chọn vùng đất này để định cư, cư dân cổ Bình Phước đã biết tận dụng những ưu đãi của thiên nhiên, dùng bàn tay và trí óc của mình tạo dựng cuộc sống kinh tế - văn hóa ổn định, sinh hoạt và phát triển hòa hợp với thiên nhiên.                                                                                                                                                                                                          M.AN

Lượt xem: 207

  • File đính kèm:

Bình luận

Video

xbiendao6.png.pagespeed.ic.PiV-wj50rF.jpg

Banner gửi tỉnh ủy.png

 logo.gif

prieng.png

QUANG CAO TUYEN GIAO.gif