Search

Phong trào cách mạng ở Đồng Phú trong giai đoạn 1945 - 1954

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi đã đưa nhân dân ta từ thân phận người nô lệ trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình. Lần đầu tiên sau gần 100 năm thống trị của thực dân Pháp, nhân dân Đồng Phú được sống trong độc lập, tự do. Từ địa vị nô lệ và cuộc sống khổ cực, lạc hậu, bị bọn đế quốc, phong kiến khinh miệt, áp bức, đồng bào các dân tộc ở Đồng Phú đã đứng lên làm chủ Đồn điền, buôn, sóc, rừng núi của mình.

Niềm vui độc lập chưa được bao lâu, ngày 23-9-1945, được sự giúp đỡ của quân Anh, thực dân Pháp đã nổ súng xâm lược nước ta lần thứ hai. Trước tình hình đó, quân và dân Đồng Phú lại tiếp tục đoàn kết, cùng với quân và dân cả nước đứng lên đấu tranh giành lại nền độc lập.

Ngày 25-10-1945, thực dân Pháp đánh chiếm Thủ Dầu Một, sau đó đưa quân tiến đánh Phước Hòa, Phước Vĩnh. Tại đây, dưới sự lãnh đạo của Ban Công tác liên thôn 7, quân và dân địa phương đã đánh trả quyết liệt khi địch càn quét; cán bộ, đảng viên và du kích lại rút vào rừng hoạt động bí mật.

Ở Thuận Lợi, tháng 12-1945, bộ đội ta do đồng chí Vũ Đức chỉ huy rút về Tân Uyên. Dưới sự lãnh đạo của Ủy ban kháng chiến, công nhân cao su và đồng bào các dân tộc đã tiến hành triệt để cuộc tiêu thổ kháng chiến. Công nhân được đưa về Phước Long, Sông Co...; các thanh niên khỏe mạnh hầu hết đều xung phong vào Thanh niên Vệ quốc đoàn. Đồn điền Thuận Lợi bị ta đốt cháy gần 90% cơ sở sản xuất. Khi thực dân Pháp trở lại chiếm đóng, tất cả chỉ còn lại vườn không nhà trống.

Sau khi trở lại chiếm đóng Đồng Phú, thực dân Pháp tăng cường xây dựng hệ thống đồn, bót trên khắp các địa bàn trọng yếu và dọc đường 14, từ Phước Hòa, Phước Vĩnh, Đồng Xoài đến quận lỵ Bà Rá. Tại Đồng Xoài, chúng thường xuyên duy trì hơn một đại đội cơ động, được trang bị đầy đủ, sẵn sàng ứng chiến cho các vùng xung quanh. Tại Đồn điền Thuận Lợi còn có hơn một trung đội lính bảo vệ cho bọn chủ sở. Ở các làng công nhân đều có đồn, bót và lính Marốc canh giữ. Đồn điền Thuận Lợi bị thực dân Pháp chiếm đóng trở thành một căn cứ quân sự của địch với nhiều đồn, bót xung quanh, sẵn sàng chi viện, nhất là lực lượng cơ động ứng chiến ở Đồng Xoài.

DONG PHU 7777777777.jpg

Quân giới miền Đông Nam bộ chế tạo vũ khí cho cách mạng (Ảnh tư liệu)

Trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thực dân Pháp xây dựng những đội quân địa phương để bảo vệ cầu đường và các căn cứ quân sự. Chúng tăng cường bóc lột đồng bào, khoét sâu mâu thuẫn giữa người Kinh với người dân tộc thiểu số, kích động đồng bào bắn giết cán bộ người Kinh lấy đầu để đổi lấy muối, vải...

Trước tình hình đó, Ban Công tác liên thôn 7 đã tăng cường thâm nhập, tuyên truyền vận động trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ngay từ đầu năm 1946, Ban Công tác liên thôn 7 đã biên chế gần một trung đội với 19 súng trường thường xuyên hoạt động trong Đồn điền Thuận Lợi. Cán bộ ta đã móc nối, xây dựng được 2 cơ sở cảm tình cách mạng ngay trong trung tâm Đồn điền để làm nơi tiếp tế lương thực và cung cấp thông tin cho cách mạng.

Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Phòng Dân tộc thiểu số thuộc Bộ Tư lệnh Quân khu 7 cùng các Tỉnh ủy Biên Hòa, Thủ Dầu Một đã có kế hoạch cụ thể vận động đồng bào dân tộc thiểu số tham gia kháng chiến và bảo vệ cán bộ cách mạng. Các đội vũ trang tuyên truyền xây dựng được những cán bộ cốt cán là người dân tộc thiểu số ở Thuận Phú như Điểu Thị Bách người Chơ Ro; vận động đồng bào dân tộc thiểu và giúp số đồng bào nhận rõ bộ mặt kẻ thù, thúc đẩy phong trào kháng chiến chống Pháp đang phát triển mạnh mẽ. Nhờ sự giúp đỡ của đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều thanh niên công nhân đã trốn ra rừng gia nhập các đơn vị chiến đấu của Vệ quốc đoàn thuộc Trung đoàn 310 - 311. Đồng bào dân tộc thiểu số tham gia phá đường, lập chướng ngại vật, rào làng và dùng vũ khí thô sơ đánh Pháp rất anh dũng.

Sang năm 1947, nhân dân Đồng Phú đã cùng với bộ đội chủ lực miền Đông đánh một số trận giòn giã trên đường 14, Đồng Xoài, gây ảnh hưởng lớn đối với phong trào kháng chiến ở địa phương. Tiêu biểu là trận đánh ngày 19-12-1947, Chi đội 10 tập trung mở trận đánh vào đoàn xe quân sự của địch trên đường 14, phá hủy 26 xe quân sự các loại, thu nhiều vũ khí và tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch. Những hoạt động quân sự của ta trên địa bàn huyện đã làm cho quân Pháp rất tức tối. Năm 1948, thực dân Pháp tập trung quân tổ chức từ hai đến ba trận càn, đánh phá tàn bạo vào khắp các ấp và khu căn cứ của ta. Nhân dân một số sơ tán vào rừng, số còn lại bám ấp đánh trả quân địch một cách quyết liệt, làm thất bại âm mưu đánh phá cách mạng của thực dân Pháp.

Riêng Đồn điền Thuận Lợi là nơi tiếp tế lương thực, thực phẩm, vũ khí đạn dược cho cách mạng do ưu thế lực lượng ta ở trong cũng như ngoài đồn điền, nên tên chủ sở Sa Le hằng tháng vẫn đóng thuế cho ta, thông qua cơ sở bí mật của ta trong đồn điền. Tại các lô cao su ở xa, cán bộ, đội viên của Chi đội 10 huyện Sông Bé thường xuyên tổ chức nói chuyện, tuyên truyền về đường lối kháng chiến, kêu gọi đồng bào quyên góp ủng hộ cách mạng. Những cuộc tuyên truyền bí mật đó đều được công nhân bảo vệ và có tác dụng củng cố niềm tin, cổ vũ nhiệt tình cách mạng trong công nhân. Thúc đẩy họ đứng dậy đấu tranh với nhiều hình thức như đốt vườn và chặt phá cây, đập phá đồ dùng khai thác... Đặc biệt là vụ giết chết tên chủ sở năm 1948, khi tên này đi xe về Thuận Lợi để đến sân bay nhận hàng tiếp tế. Lực lượng Chi đội 10 Sông Bé đã cùng với công nhân Đồn điền Thuận Lợi phục kích và tiêu diệt tên chủ sở cao su Thuận Lợi. Những tên cai, xu, ác ôn trong Đồn điền cũng bị ta tiêu diệt hoặc giáo dục, cảm hóa.

Năm 1949, Trung đội 10 Sông Bé thuộc Trung đoàn 310 tấn công đồn giặc ở làng Ba. Trận đánh tuy không thắng lợi trọn vẹn nhưng đã làm cho quân Pháp từ Phước Vĩnh đến Bà Rá khiếp sợ.

Cuối năm 1949, đầu năm 1950, địch ngày càng tăng cường lực lượng ngụy quyền, buộc ta phải tăng cường lực lượng du kích địa phương. Ngay từ đầu năm 1950, lực lượng du kích Đồng Phú đã sát cánh với lực lượng Chi đội 10 mở rộng phạm vi hoạt động, tiến đánh đồn Tà Bế, phối hợp với lực lượng vũ trang huyện Sông Bé đánh đồn Bàu Ké, tiêu diệt 3 xe quân sự, thu toàn bộ chiến lợi phẩm. Đầu năm 1951, ta phục kích trên đường giao thông từ Bố Mua đến An Bình, bắt sống tên quan hai Pháp. Tại Đồn điền Thuận Lợi, một đơn vị của Tiểu đoàn 303 tỉnh Thủ Biên đã tấn công tiêu diệt đồn giặc ở làng 9; gần 300 công nhân theo bộ đội vào chiến khu tham gia cách mạng.

Sau những đòn tấn công quân sự của bộ đội chủ lực và lực lượng vũ trang địa phương, thực dân Pháp ra sức tăng cường các biện pháp bảo vệ các địa bàn quan trọng, đàn áp dã man các buôn, sóc nuôi giấu cán bộ và tham gia kháng chiến. Song, những hành động tàn bạo của kẻ thù không làm cho đồng bào nao núng mà càng khiến mọi người tham gia kháng chiến đông hơn.

Từ năm 1952 đến cuối năm 1953, sau những chiến thắng ở Hòa Bình, Tây Bắc và Thượng Lào, tình hình trên chiến trường Đông Dương đã có những thay đổi to lớn về so sánh lực lượng giữa ta và địch theo hướng có lợi cho ta.

Đây là cơ sở để Bộ Chính trị Trung ương Đảng vạch kế hoạch tác chiến, mở cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954, tiến đến đánh bại hoàn toàn quân Pháp ở Việt Nam.

Nắm được tinh thần nghị quyết của Trung ương Đảng, Tỉnh ủy Thủ Biên nhanh chóng triển khai công tác tăng cường bồi dưỡng sức dân và duy trì các hoạt động vũ trang trên chiến trường miền Đông.

Đầu năm 1954, trên chiến trường tình hình chiến sự diễn biến có lợi cho ta. Số phận quân xâm lược Pháp sắp được định đoạt ở Điện Biên Phủ. Ở miền Đông Nam Bộ cũng diễn ra những trận đánh lớn của quân chủ lực và bộ đội địa phương làm lung lay hệ thống chính quyền thực dân trên địa bàn huyện.

Ở khu vực Đồn điền Thuận Lợi, đội vũ trang tuyên truyền Sông Bé tích cực hoạt động trong công nhân để nắm tình hình địch, xây dựng cơ sở cách mạng, hoạt động vũ trang và giúp cho công nhân nắm được diễn biến chiến trường trên cả nước. Nhờ đó, đồng bào và công nhân cao su đã theo dõi và hưởng ứng Chiến dịch Điện Biên Phủ bằng từng hạt gạo, cân muối, củ khoai, chắt chiu từng khẩu phần ăn hằng ngày để đóng góp, ủng hộ chiến dịch. Nhiều thanh niên gia nhập bộ đội, góp phần cùng đồng bào cả nước đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi hoàn toàn.

Sau chín năm tiến hành cuộc kháng chiến đầy gian khổ, hy sinh nhưng vô cùng anh dũng, nhân dân Đồng Phú cùng đồng bào cả nước đã đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp. Thắng lợi to lớn mà nhân dân Đồng Phú giành được bắt nguồn từ sự lãnh đạo và chỉ đạo đúng đắn của Đảng, sự đoàn kết một lòng của quân và dân Đồng Phú, cùng với truyền thống yêu nước, tinh thần quật khởi của dân tộc ta.

Anh Đức: Dựa theo “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bình Phước” và "Địa chí Bình Phước"

 

Lượt xem: 78

  • File đính kèm:

Bình luận

Video

xbiendao6.png.pagespeed.ic.PiV-wj50rF.jpg

Banner gửi tỉnh ủy.png

 logo.gif

prieng.png

QUANG CAO TUYEN GIAO.gif